Koło skal ma dwa sposoby, żeby „zmienić skalę, nie zmieniając wszystkiego”. Wyglądają podobnie i łatwo je pomylić, ale działają dokładnie odwrotnie:
- długie przytrzymanie dźwięku – dźwięki zostają, zmienia się środek;
- przyciski › ‹ – środek zostaje, zmieniają się dźwięki.
Te same dźwięki, nowy środek – długie przytrzymanie
Naciśnij dźwięk skali i przytrzymaj go – stanie się toniką.
Pierwszy obrazek pokazuje C-dur. Przytrzymaj A, a na drugim obrazku zobaczysz A-moll. Nie zmienił się ani jeden dźwięk – skala używa tych samych klawiszy – ale środek jest inny i wszystko inne ułożyło się wokół niego na nowo: stopnie, łuki od toniki, nazwa.
C-dur i A-moll to tonacje paralelne: mają te same dźwięki. Szerzej – to skale modalne jednego zbioru dźwięków. Tak właśnie siedem białych klawiszy daje siedem różnych skal: od C – gamę durową, od D – skalę dorycką, od E – frygijską i tak dalej.
Kiedy to się przydaje: melodia na białych klawiszach brzmi „smutno”, choć koło pokazuje C-dur – być może jej środkiem jest A. Przytrzymaj A i porównaj.
Ten sam środek, nowe dźwięki – przyciski › i ‹
Dotknij gwiazdy, a potem › albo ‹. Tonika zostaje na miejscu, a skala zamienia się w sąsiednią skalę modalną z tej samej rodziny, od tego samego dźwięku.
Z C-dur przycisk › prowadzi do skali doryckiej od C: tonika to nadal C, ale pojawiają się E♭ i B♭. Tonacje o wspólnej tonice nazywa się jednoimiennymi.
Kiedy to się przydaje: chcesz zachować centrum tonalne piosenki i spróbować innej barwy – doryckiej, miksolidyjskiej, lidyjskiej. Naciśnij › i posłuchaj.
W skrócie
| długie przytrzymanie | › ‹ | |
|---|---|---|
| dźwięki skali | nie zmieniają się | zmieniają się |
| tonika | przechodzi na wybrany dźwięk | zostaje |
| przykład z C-dur | A-moll: A B C D E F G | C dorycka: C D E♭ F G A B♭ |
| kształt gwiazdy | ten sam, w tym samym miejscu | ten sam, ale obrócony |
W tabeli dźwięki są zapisane tak jak na kole: B to polskie H, a B♭ to polskie b.
Rodzina skal
Żaden z tych sposobów nie wyprowadza cię poza rodzinę: skale jednej rodziny to ten sam układ interwałów odczytany od różnych stopni. Dlatego formuła w środku koła, na przykład 3x3, pozostaje bez zmian.
Żeby przejść do innej rodziny, trzeba zmienić dźwięki: włączyć albo wyłączyć któryś z nich lub w molu przełączyć VII stopień – Koło skal w Studiu: skala i akord, VII stopień, akordy skali.
Czytaj dalej
- Przyciski akcji Koła skal: reset, skale modalne, transpozycja, odwrócenie
- Strefy funkcyjne T, S, D i formuła 3x3
- Koło skal w Studiu: skala i akord, VII stopień, akordy skali
Masz jeszcze pytanie? Zadaj je w dziale Pytania.