Na zewnętrznym pierścieniu Koła skal stoi dwanaście dźwięków. Już sam ich wygląd mówi, co należy do skali, co jest poza nią i gdzie leży jej środek.
Trzy rodzaje dźwięków
- Złoty dźwięk – tonika, środek skali. Nad nim: I.
- Fioletowy dźwięk – dźwięk skali. Nad nim numer stopnia cyfrą rzymską: II, III, IV…
- Ciemny dźwięk – dźwięk spoza skali. Nie ma numeru.
Stopnie liczy się od toniki, zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Zrób toniką inny dźwięk, a numery same się przeliczą.
Mostek półtonowy
Gdy dwa dźwięki skali stoją obok siebie – w odległości półtonu – koło łączy je mostkiem półtonowym. C-dur ma dwa takie mostki: B–C i E–F (koło pisze dźwięki po międzynarodowemu, więc B to polskie H). Mostki od razu pokazują, gdzie w skali leżą półtony, a to najbardziej charakterystyczne miejsce każdej skali.
Jak koło zapisuje dźwięki: C♯ czy D♭
Ten sam klawisz fortepianu może mieć różne nazwy: C♯ i D♭ (cis i des), E♯ i F. Koło skal wybiera nazwę zgodnie z zasadami pisowni, tak jak zapisuje się ją w nutach.
To jest Cis-dur. Zwróć uwagę, że koło pisze B♯ i E♯ (po polsku his i eis), a nie C i F. I słusznie: w gamie durowej każdy stopień ma własną literę – C, D, E, F, G, A, B – a znak chromatyczny dopisuje się do tej litery, zamiast szukać „prostszej” nazwy.
Przełącznik A / ♯ / ♭
Nad kołem w Studiu są trzy przyciski:
- A – automatycznie: koło samo wybiera krzyżyki albo bemole według zasad, jak na obrazku powyżej;
- ♯ – wszystko zapisywane krzyżykami;
- ♭ – wszystko zapisywane bemolami.
To te same klawisze co na poprzednim obrazku, ale po włączeniu ♭ skala czyta się jako Des-dur: D♭, E♭, F, G♭, A♭, B♭, C. Pamiętaj, że B♭ na kole to polskie b. Brzmi dokładnie tak samo – to tylko inna nazwa.
Przełącznik zmienia wyłącznie nazwy. Dźwięki, ich brzmienie i sama skala pozostają bez zmian.
Czytaj dalej
- Jak korzystać z Koła skal: dźwięki, tonika, brzmienie
- Te same dźwięki czy ta sama tonika: długie przytrzymanie i przyciski › ‹
- Łuki interwałów na Kole skal: T, ½T i 1½T
Masz jeszcze pytanie? Zadaj je w dziale Pytania.