W środku Koła skal jest gwiazda. To nie ozdoba: kształt gwiazdy to sama skala, narysowana jedną linią.
Jak działa gwiazda
Gwiazda ma dwanaście promieni – po jednym na każdy dźwięk:
- długi promień wskazuje dźwięk, który należy do skali;
- krótki promień wskazuje dźwięk, który do niej nie należy.
To C-dur: siedem długich promieni przy C, D, E, F, G, A, B (B na kole to polskie H) i pięć krótkich przy pozostałych dźwiękach.
Puste koło ma płaską gwiazdę
Gdy żaden dźwięk nie jest włączony, wszystkie promienie są krótkie, a gwiazda jest mała i równa. Już pierwsze dotknięcie dźwięku wydłuża jego promień.
Kształt gwiazdy to skala
Dźwięki na kole stoją co półton, więc odległość między promieniami jest odległością między dźwiękami. Z tego wynika najważniejsza właściwość:
Ta sama skala od dowolnego dźwięku rysuje tę samą gwiazdę – tylko obróconą.
C-dur i G-dur to jeden kształt obrócony o siedem kroków. Kiedy nauczysz się rozpoznawać kształt gamy durowej, rozpoznasz go od każdego dźwięku – bez wkuwania znaków przykluczowych i liczenia stopni.
A różne skale mają różne kształty. Porównaj:
To skala pięciodźwiękowa, czyli pentatonika. Pięć długich promieni, a niektóre przerwy między nimi są szerokie: półtora tonu zamiast całego tonu. Kształt jest zupełnie inny i widać to na pierwszy rzut oka.
Po co patrzeć na gwiazdę
- Żeby porównywać skale: zmień jeden dźwięk, a kształt zmieni się dokładnie w jednym miejscu.
- Żeby rozpoznać skalę po kształcie, a nie po liście dźwięków.
- Żeby zobaczyć symetrię: niektóre skale mają symetryczną gwiazdę – na przykład skala zmniejszona i skala całotonowa. Po obrocie powtarzają same siebie.
Czytaj dalej
- Łuki interwałów na Kole skal: T, ½T i 1½T
- Przyciski akcji Koła skal: reset, skale modalne, transpozycja, odwrócenie
- Koło skal a koło kwintowe: na czym polega różnica
Masz jeszcze pytanie? Zadaj je w dziale Pytania.